Shqip?ria ka nj? tradit? t? pasur ushtarake, e cila sh?non fillimet e saj q? n? koh?t antike. Ushtrit? Ilire ishin disa nga ushtrit? m? t? shquara t? koh?s me k?ndv?shtrimet e tyre t? vecanta. Oganizimet ushtarake ilire ishin strukturuar e funksiononin si t? koh?s s? paqes dhe t? koh?s s? luft?s. Rreth shekujve VI- IV para Krishtit sistemi i detyruesh?m p?rfshinte meshkujt  q? kishin arritur mosh?n 17 deri 20 vjec, nd?rsa n? rast lufte ky detyrim p?rfshinte t? gjith? meshkujt e aft? p?r luft? deri n? mosh?n 60 vjec. Ushtrit? Ilire kishin n? p?rb?rjen e tyre, p?r shkak t? pozicionit gjeografik, p?rvec komponentit toksor edhe at? detar.?

 

Tradita ushtarake u pasurua m? tej n? shekujt q? pasuan, p?r t? sh?nuar zhvillime t? r?nd?sishme n? periudh?n e pushtimit? t? vendit nga Perandoria Osmane. Zhvillimet e k?saj periudhe arrit?n kulmin n? vitet 1443-1468, koh? gjat? s? cil?s n? krye t? luft?tar?ve shqiptar ishte Gjergj Kastrioti (Skenderbeu). Me 2 Mars 1944, Skenderbeu thirri Lidhjen e Lezhes, me pjes?marrjen e te gjith? princave shqiptar ku nj? nga arritjet e saj ishte edhe krijimi i nj? ushtrie, e cila ishte e vog?l por cil?sore, q? p?r 25 vjet rrjesht u b? pengesa kryesore p?r ushtrit? t? panum?rta te perandoris? m? t? fuqishme t? koh?s, jo vetem ne mbrojtjen e vendit, por edhe t? civilizimit Europian. N? fillimet e saj kjo ushtri nuk i kalonte 6000 deri 8000 luft?tar? nd?rsa m? von? ky num?r arriti deri n? 18 000 luft?tar?.

 

Gjate viteve 1771- 1832, q? ?sht? periudha e organizimit t? vendit mbi baz?n e pashall?qeve, edhe ushtrit? u organizuan e u p?rdor?n nga udh?heq?sit e k?tyre pashall?qeve. N? p?rpjekjet e tyre p?r t?u ndar? me Port?n e Lart? dhe krijimin e vendeve t? pavarura ata arrit?n nivelet e nje pozite te rregullt t? Forcave t? Armatosura duke patur pothuajse t? nj?jtin organizim ushtarak (Divizion, Regjiment, Batalion) me ushtrit? moderne t? koh?s.

 

Numri i forcave p?r cdo pashall?k n? koh? paqe nuk e kaloi kufirin e 20000 luft?tar?ve. Ato kishin nj? rritje t? shpejt? t? numrit gjate mobilizimeve p?r koh? luft?. N? Pashall?kun e Janin?s ky num?r arriti 40 000 ushtare, nd?rsa n? Pashall?kun e Shkodr?s gjat? sundimit t? Mustafa Bushatit numri i ushtar?ve arriti n? 60000. Ne pergjithesi ato kishin n? p?rb?rje t? tyre komponentin Tok?sor dhe at? Detar. Komponenti Tok?sor q? luante rolin kryesor p?rb?hej nga  kembsoria, kavaleria dhe artileria, nd?rsa ai detar ishte m? shum? i zhvilluar n? Pashall?kun e Janin?s

 

Lidhja e Prizerenit 1878- 1881 ?sht? nj? pik? kulmore e historis? s? Shqip?ris? p?r pasoj? ?sht? e till? edhe p?r Forcat e saj t? Armatosura.

 

Duke qen? se n? rrezik ishte ekzistenca e vendit, Lidhja krijoi nj? ushtri vullnetare bazuar n? parimin ?Nj? burr? p?r sht?pi?. Ajo u drejtua nga Komiteti Ushtarak Q?ndror, n?n vartesine e t? cilit ishin Komisionet e Mbrojtjes Rajonale si edhe Korpuset. U bene planet per te organizuar Korpusin n? Kosov? me 70 000 vet?, dhe at? t? Shkodr?s me 60 000 vet? me vullnetar? nga Tirana, Elbasani, Ohri, Dibra dhe Mati. Korpusi ishte i organizuar n? brigada kembesorie, brigadat n? regjimente dhe cdo regjiment kishte 4 batalione k?mbsorie. Batalioni p?rb?hej nga 4 toga k?mbsorie dhe nj? toge kavalerie. Ushtria e bashkuar duhej te kishte 380 batalione ne Veri te Shqiperise dhe 100 batalione ne Jug te Shqiperise. P?rve? atyre u krijua grupi logjistik q? p?rbehej nga element? mjeksor, transporti dhe skuadrat e ruajtjes.

 

N? 30 vjet?t q? pasuan pas r?nies s? Lidhjes s? Prizrenit dhe shp?rb?rjes s? forcave t? saj ushtarake gjith?ka do t? zbehej p?r tu ringjallur n? vigjilje t? shpalljes s? pavar?sis? s? vendit n? vitin 1912.

 

Ne 4 Dhjetor 1912, vet?m 6 dit? pas shpalljes s? pavar?sis? s? Shqip?ris?, u krijua Ushtria Kombetare. P?r her? t? par? n? historin? shekullore t? vendit u krijua Ministria e Mbrojtjes Komb?tare, (Ministria e Luft?s)? e drejtuar nga Mehmet DRALLA (Tetova) dhe Shtabi i P?rgjithsh?m i drejtuar nga Major Ali Shefqet SHKUPI.? Strukturat kryesore p?rb?r?se t? saj ishin forcat aktive, rezerv? ato vullnetare si edhe Xhandarm?ria me 12000 personel gjithsej. N? Tetor 1913 me Vendim te Kconferenc?s se ambasadoreve ne Lond?r, nj? grup ushtarak?sh hollandez (oficer?t hollandez De ?eer dhe Thomson si dhe 15 oficer? t? tjer?) ndihmuan n? ristrukturimin dhe p?rgatitjen e xhandarm?ris?. Vitet q? pasuan sh?nuan zhvillime t? tjera t? r?nd?sishme. K?shtu p?r her? t? par? Forcat e Armatosura u ndan? n? Forca Tok?sor, Forca Detare dhe Forca Ajrore. Pavar?sish ndarjes ato nuk u organizuan n? nivelin e d?shiruar. Gjate periudhes se sundimit monarkik kjo ndarje ekzistoi, por vet forcat kaluan ndryshime t? brend?shme t? vler?suara pozitive p?r kohen. Gjithashtu gjat? k?saj periudhe edhe rritja e buxhetit p?r ushtrin? ishte e konsiderueshme.

 

Gjith?ka Shteti shqiptar dhe Forcat e tij t? Armatosura kshte arritur deri n? fillimin e Luft?s s? Dyt? Bot?rore do t? shuhej n? dit?n e agresionit fashist ndaj vendit ton? m? 07 Prill 1939. Shteti u b? inekzisten dhe p?r pasoj? edhe Forcat e tij t? Armatosura.

 

N? k?to rrethana lind?n forca t? reja t? armatosura q? u p?rkisnin grupimeve t? ndryshme politike t? koh?s dhe q? u p?rball?n me pushtuesit.

 

Forca m? e madhe me nj? skem? organizative t? q?ndrueshme dhe shum? eficente, me formacione sulmuese t? disiplinuara, me nj? ngritje numerike progresive dhe me nj? Shtab te P?rgjithsh?m ishte Ushtria Antiafshiste Vullnetare Nacional Clirimtare. Kjo ushtri krijoi 24 Brigada, 8 divizione dhe 3 korparmata af?rsisht me 45 000 luft?tar? dhe konsiderohet m? e sukses?shmja e ushtrive t? pas 1912-s. N? N?ntor 1944 bashk? me forcat territoriale ajo arriti deri 70 000 vet?. Kjo shif?r p?rfaq?sonte 7% t? popullsis? t? Shqip?ris? n? at? periudh?.???

 

Pas clirimit te vendit ajo ju n?nshtrua nj? procesi reduktimi e riorganizim. M? 9 korrik 1945 ajo mori emrin Ushtria Kombetare dhe numri i saj u reduktua n? 40 000, n? Dhjetor n? 35 000 nd?rsa n? 1948 ky num?r ra n? 27 000 ushtarak? aktiv. N? t? nj?jt?n koh? ajo filloi transformimin n? nj? ushtri t? rregullt t? koh?s s? paqes. Struktura organizative esaj p?rb?hej nga Ministria e Mbrojtjes, Shtabi i P?rgjithsh?m, FT, FD, FA, FR dhe ato Territoriale.

 

N? vitin 1951 Ushtria krijoi p?r her? t? par? aviacionin ushtarak, n? vitin 1953 arm?n e Kimis?, sh?rbimin e Komunikimit, Zbulimin etj. FD, tanket, artileria, transporti, logjistika dhe disa sh?rbime t? tjera u riorganizuan.

 

Shqip?ria ishte an?tare e Traktatit te Varshav?s nga vitet 1950 deri 1968. Ushtria shqiptare u pajis me armatim dhe teknik? nga Bashkimi Sovjetik. Kjo periudh? sh?noi fillimet e st?rvitjeve t? m?dha, si? ishte ajo e vitit 1950.

 

N? vitin 1966 sipas udh?zimeve t? PPSH me q?llimin e b?rjes s? ushtris? m? pak t? kushtueshme dhe t? lidhur me popullin p?r mos lejimin e krijimit t? ?Kast?s Ushtarake?, u realizua nxjerrja e ushtris? nga kazermat, heqja e sistemit t? gradave dhe shp?rndarja e saj ne cdo pjes? t? territorit t? vendit. Komisari politik u vendos p?r t? p?rfaq?suar vij?n e partise n? komandat e t? gjitha niveleve t? Forcave t? Armatosura.

 

Gjate periudh?s s? Luft?s s? Ftoht?, n? vitet 70? dhe 80?, Forcat e Armatosura pat?n nj? rritje t? madhe numerike duke arritur shifr?n 61 000 forca aktive, dhe 260000 rezerviste dhe nj? num?r i madh i Forcave Vullnetare. Ato u riorganizuan disa her? n? nj?si t? p?rmasave dhe formave joeficente. N? fund t? viteve 80? kishte 22 divizione q? p?rb?nin 3 fronte. Bazuar n? konceptin e ?mbrojtjes p?ll?mb? p?r p?ll?mb?? Ushtria u shp?rnda n? 2200 pika n? t? gjith? vendin dhe fortifikimi u kthye n? q?llim m? vete. P?r her? t? par? n? historin? ushtarake bot?rore Shkollat e Lira ushtarake filluan n? Shqip?ri.

 

N? vitet 90? me ndryshimin e sistemit politik, edhe Ushtria u b? pjes? e k?tyre ndryshimeve. Reforma n? FA filloi me vendosjen e kontrollit civil n? to, heqjen e simboleve komuniste nga uniformat ushtarake dhe z?v?nd?simi e tyre me simbolet komb?tare, vendosjen e gradave dhe depolitizimin e departizimin. N? baz? t? koncepteve t? reja p?r p?rdorimin e FA u b? ristrukturimi? e riorganizimi i tyre me tendenc? kryesore zvog?limin e sasis? dhe rritjen e cil?sis?. Hapja ndaj bot?s ishte nj? aspekt tjet?r q? i sh?rbeu modernizimit t? FA dhe rritjes s? shkall?s s? nd?rveprueshm?ris? s? tyre me partner?t nd?rkomb?tar.  N? vitin 1992 Shqip?ria shpalli publikisht d?shir?n e saj p?r t?u b?r? an?tare e NATO-s, d?shir? e cila u pasua me nd?rmarrjen e hapave konkret n? k?t? drejtim. K?shtu n? vitin 1994 firmoset Dokumenti n? kuadrin e PfP dhe n? Qershor 1995, Shqip?ria ?sht? zyrtarisht pjes? e nism?s PfP. N? vitin 1999 u p?rgatit p?r her? t? par? Plani i Veprimit p?r An?tar?sim (MAP).

 

Megjith?se n? vitin 1997, si pasoj? e kriz?, FA rezultuan m? t? d?mtuarat, n? nj? koh? relativisht t? shkurt?r ato u ringrit?n dhe u b?n? kontribuese t? denja p?r sigurin? e paqen n? rajon e m? gjer?. Gjeografia e kontributeve t? FA n? mb?shtetje t? paqes e siguris? i kaloi kufijt? e rajonit t? Ballkanit p?r tu shtrir? edhe p?rtej kontinentit.

 

Proceset integruese t? FA t? nisura n? vitin 1992 u ridimensionunan pas vitit 1997, n? p?rputhje me realitetet e krijuara, dhe arrit?n pik?n e tyre kulmore me ftes?n p?r antarsim n? NATO q? vendi yn? mori n? Samitin e Bukureshit n? Prill 2008.